Bağ ve meyve bahçesi sulama sistemleri
Bağ ve meyve bahçesinde sulama sistemi bir sezonluk değil, ağacın ömrü boyunca yerinde kalacak bir yatırımdır. Bu yüzden malzeme seçimi tek yıllık bitkilerden farklıdır: et kalınlığı yüksek, dayanımı uzun, bakımı kolay bir hat kurulur. Karar birim alana değil, ağaç başına düşen su miktarına göre verilir.
Kime uygun
- Bağ, elma, kiraz, ceviz, badem ve zeytin üreticisi
- Yeni bahçe tesis eden yatırımcı
- Mevcut bahçesini damla sulamaya çeviren üretici
- Kapama bahçe kuran, hibe veya kredi kullanacak işletmeler
Hangi durumda tercih edilir, hangi durumda edilmez
Tercih edilir
- Ağaçlar sıraya dikilmiş ve sıra arası geniş; yüzeyin tamamını sulamak gereksiz
- Sistem yıllarca yerinde kalacak
- Gübre sulama suyuyla verilecek
- Su kaynağı sınırlı, mevcut suyla daha çok ağaç sulanacak
Tercih edilmez
- Genç fidan döneminde tek noktadan sulama yeterliyse tam sistem yatırımı ertelenebilir
- Bahçede don koruma önceliği varsa; bu iş yağmurlamanın veya mikro yağmurlamanın işidir
Sistem bileşenleri — kaynaktan uca
01
Su kaynağı ve pompa
Kuyu, gölet veya kanal. Bahçenin toplam damlatıcı debisi pompayı belirler.
02
Kontrol ünitesi
Çekvalf, küresel vana, manometre, su saati, basınç regülatörü.
03
Filtrasyon
Kuyu suyunda hidrosiklon + disk filtre; açık su kaynağında kum filtre.
04
Gübreleme
Gübre tankı veya venturi. Bahçede gübreleme sezonluk program halinde yürür.
05
Ana hat
PE100 boru. Bahçe genellikle geniş olduğu için mesafe ve çap hesabı öne çıkar.
06
Manifold ve bölge vanaları
Bahçe parsellere ayrılır; parseller sırayla sulanır.
07
Lateral
Ø16 veya Ø20 yuvarlak damla borusu, 1,0 mm ve üzeri et kalınlığı. Ağaç sırası boyunca, gerekiyorsa sıranın iki yanına çift hat.
08
Damlatıcı
Gömülü PC damlatıcı veya on-line damlatıcı. Ağaç yaşı büyüdükçe damlatıcı sayısı artırılır.
Teknik seçim kriterleri
- Ağaç başına damlatıcı sayısı
- Bahçede hesap metrekareye değil ağaca göre yapılır. Genç fidanda ağaç başına 2 damlatıcı yeterken, taç genişledikçe 4-6 damlatıcıya çıkılır. Amaç kök bölgesinin yeterli bir hacminin sürekli nemli tutulmasıdır. Ceviz gibi geniş taçlı türlerde sıranın iki yanına çift lateral çekilir.
- Lateral seçimi
- Bahçe hattı yıllarca yerinde kalacağı için 6-8 mil yassı boru uygun değildir. 1,0 mm ve üzeri et kalınlığında yuvarlak damla borusu kullanılır; budama, ilaçlama ve toprak işleme sırasında zarar görmeye karşı belirgin biçimde dayanıklıdır. Gömülü PC damlatıcılı tip, eğimli bahçelerde tek doğru seçimdir.
- Eğim ve basınç ayarı
- Bahçelerin çoğu düz değildir. Kot farkının olduğu her yerde basınç ayarlı damlatıcı kullanılır; aksi halde alt kottaki ağaçlar fazla, üst kottakiler az su alır. 10 metrelik kot farkı yaklaşık 1 bar basınç farkı demektir ve bu, ayarsız damlatıcıda ciddi debi farkı yaratır.
- Filtrasyon
- Bahçe sistemi uzun ömürlü olduğu için filtrasyon yatırımı burada daha da kritiktir. Gömülü damlatıcılı bir bahçe hattının tıkanması, tek yıllık hattın tıkanmasından çok daha pahalıdır: hat kolayca değiştirilemez. 120 mesh disk filtre alt sınır kabul edilir.
- Bölge bölünmesi
- Kuyu debisi bütün bahçeyi aynı anda sulamaya yetmiyorsa bahçe bölgelere ayrılır. Bölge sınırları ağaç yaşı ve tür farkına göre çizilir; farklı su ihtiyacı olan bölümler aynı vanaya bağlanmaz.
Maliyeti ne belirler
Bahçe sisteminde ilk yatırım tek yıllık bitki sistemlerinden yüksektir çünkü lateral kalın ve damlatıcı basınç ayarlıdır. Buna karşılık hat her sezon yenilenmez; maliyet ağacın ömrüne yayılır.
| Kalem | Payı | Neyin etkilediği |
|---|---|---|
| Lateral (kalın cidarlı damla borusu) | %30-45 | Sıra arası ve çift hat gereksinimi belirler. Ceviz gibi geniş dikimlerde metre düşer, elma gibi sık dikimde artar. |
| Filtrasyon ünitesi | %15-25 | Açık su kaynağında kum filtre gerektiğinde kalem büyür. |
| Ana hat ve manifold | %15-25 | Bahçe alanı geniş olduğu için mesafe bu kalemi belirler. |
| Damlatıcı (on-line kullanılıyorsa) | %5-15 | Gömülü damlatıcılı boruda bu kalem lateral içinde yer alır. |
| Vana ve bölge kontrolü | %6-12 | Bölge sayısı arttıkça artar. |
| Ek parça ve bağlantı | %6-10 | Başlangıç aparatı, nipel, körtapa, kelepçe. |
Dekar başına tutar için parselinizin bilgisi gerekir
Genel bir rakam vermek yanıltıcı olur: aynı büyüklükteki iki parselin maliyeti, su kaynağı ve sıra arası mesafeye bağlı olarak birbirinin katı olabilir. Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; kalem kalem metrajlı teklifi çıkaralım.
Sahada sık yapılan hatalar
Bahçeye tek yıllık hat çekmek
İlk yatırımı düşürmek için 8 mil yassı boruyla kurulan bahçe hattı, birkaç sezon içinde toprak işleme ve budama sırasında delinir. Ağaç dikili bir bahçede hat değiştirmenin işçiliği, baştaki malzeme farkının çok üzerindedir.
Damlatıcı sayısını ağaç büyürken artırmamak
Fidan dikimindeki 2 damlatıcı, taç genişledikten sonra yetersiz kalır. Ağaç büyüdükçe kök bölgesi genişler; damlatıcı sayısı buna göre artırılmazsa ağaç sürekli su stresinde kalır.
Eğimli bahçede ayarsız damlatıcı kullanmak
Kot farkı olan bahçede ayarsız damlatıcı, alt sıraları su altında bırakırken üst sıraları kurutur. Fark gözle görülür: aynı bahçede alt taraf koyu yeşil, üst taraf sararmış olur.
Hattı toprağa gömüp yıkama noktası bırakmamak
Gömülü hatta yıkama vanası bırakılmazsa hat temizlenemez. Her manifold sonuna erişilebilir bir yıkama noktası konur.
Farklı yaştaki ağaçları aynı vanaya bağlamak
Genç fidanla verimdeki ağacın su ihtiyacı aynı değildir. Aynı vanaya bağlandığında biri fazla, diğeri az sulanır. Bölge sınırı ağaç yaşına göre çizilir.
BoruTem ne yapıyor
- Bahçe ölçüsü, tür, dikim sıklığı ve ağaç yaşına göre damlatıcı sayısını belirliyoruz
- Çok yıllık kullanıma uygun lateral ve damlatıcı tipini seçiyoruz
- Kot farkını dikkate alarak basınç ayarlı çözüm kurguluyoruz
- Bölge bölünmesini kuyu debisine göre planlıyoruz
- Metrajlı malzeme listesi ve teklif hazırlıyoruz
- Hibe veya kredi dosyası için proforma faturayı aynı gün düzenliyoruz
Sık sorulan sorular
Bağda sıranın bir yanına mı iki yanına mı hat çekmeli?
Genç bağda sıranın bir yanına tek hat çoğunlukla yeterlidir. Kök sistemi geliştikçe ve sıra arası geniş dikimlerde iki yana çift hat ya da ağaç başına damlatıcı sayısını artırmak gerekir. Karar dikim aralığı ve toprak yapısına göre verilir.
Ceviz bahçesinde kaç damlatıcı gerekir?
Ceviz geniş taçlı bir türdür; fidan döneminde ağaç başına 2 damlatıcı yeterken, taç geliştikçe 4-6 damlatıcıya ve çoğu bahçede sıranın iki yanına çift lateral düzenine geçilir. Dikim aralığı ve ağaç yaşıyla arayın, hesabı çıkaralım.
Mevcut bahçemi damla sulamaya çevirebilir miyim?
Evet. Kurulu bir bahçede sistem kurulumu yeni tesisten farklı değildir; ana hat güzergâhı ve toprak işleme alışkanlığı dikkate alınarak planlanır. Bahçenin ölçüsü, ağaç yaşı ve su kaynağı bilgisiyle arayın.
Parselinize göre teklif çıkaralım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; sistemi kurgulayıp kalem kalem metrajlı teklifi hazırlayalım.