Sera sulama sistemleri
Serada sulama, açık arazideki sulamadan farklı bir iştir. Bitki yoğunluğu yüksek, kök hacmi küçük, hata payı dardır. Sulama ile gübreleme aynı hattan yürür ve dağılım düzgünlüğündeki küçük bir bozukluk seranın bir bölümünde verim farkı olarak görünür.
Kime uygun
- Örtü altı sebze üreticisi: domates, salatalık, biber, patlıcan
- Çilek ve süs bitkisi üreticisi
- Fide ve fidan üretim işletmeleri
- Topraksız tarım ve substrat üzerinde üretim yapan işletmeler
Hangi durumda tercih edilir, hangi durumda edilmez
Tercih edilir
- Bitki yoğunluğu yüksek ve dağılım düzgünlüğü kritik
- Gübre sulama suyuyla verilecek ve program takip edilecek
- Sıcaklık ve nem kontrolü için sisleme gerekiyor
- Substrat veya torba kültüründe üretim yapılıyor
Tercih edilmez
- Sera içinde tek noktadan elle sulama alışkanlığı sürdürülecekse sistem yatırımı karşılığını vermez
- Su kaynağının EC ve pH değeri bilinmiyor ve ölçülmeyecekse fertigasyon kurulmamalıdır
Sistem bileşenleri — kaynaktan uca
01
Su kaynağı ve depo
Şebeke, kuyu veya toplama deposu. Serada su kalitesi (EC, pH) açık araziden daha belirleyicidir.
02
Pompa ve hidrofor
Sabit basınç isteyen sistemde hidrofor veya frekans kontrollü pompa tercih edilir.
03
Filtrasyon
Disk veya eleme filtre, 120 mesh ve üzeri. Serada damlatıcı ince olduğu için filtrasyon daha hassastır.
04
Gübreleme ünitesi
Venturi, dozaj pompası veya çok kanallı gübreleme ünitesi. EC ve pH ölçümü buraya bağlanır.
05
Ana hat ve manifold
PE veya PPR hat. Sera sıralarına göre bölgelenir.
06
Lateral ve damlatıcı
Ø16 PC damla borusu veya on-line PC damlatıcı. Torba kültüründe spagetti boru ve ok damlatıcı.
07
Sisleme hattı
Yüksek basınçlı sisleme başlıkları; sıcaklık düşürme ve nem yükseltme için.
08
Kontrol
Zamanlayıcı veya iklim kontrol ünitesi; selenoid vanalarla bölge bölge çalıştırma.
Teknik seçim kriterleri
- Damlatıcı tipi
- Serada neredeyse her zaman basınç ayarlı (PC) damlatıcı kullanılır. Sera sıraları kısa olsa da dağılım düzgünlüğü beklentisi yüksektir ve PC damlatıcı 0,5-4,0 bar aralığında sabit debi vererek bunu garanti eder. Torba ve saksı kültüründe bitki başına kontrol için spagetti boru ve ok damlatıcı tercih edilir.
- Debi ve sulama süresi
- Serada tek seferde çok su vermek yerine, günde birkaç kez kısa süreli sulama yapılır. Bu yüzden damlatıcı debisi küçük (çoğunlukla 1,6-2,4 lt/h) ve zamanlayıcı kontrollü çalışma tercih edilir. Substratta ise sulama sayısı daha da artar, süre kısalır.
- Filtrasyon ve su kalitesi
- Sera damlatıcısının çıkış deliği açık arazi damlatıcısından daha küçüktür; tıkanmaya daha duyarlıdır. 120 mesh disk filtre alt sınırdır. Suda demir veya kireç yükü varsa periyodik asit yıkaması programa alınır. Kuyu suyunda kum varsa filtreden önce hidrosiklon konur.
- Gübreleme (fertigasyon)
- Venturi ucuz ve basittir ama hattaki basınç değişiminden etkilenir. Dozaj pompası basınçtan bağımsız sabit oranda gübre verir; program takibi yapılan işletmede tercih sebebidir. Gübre ünitesi filtrenin önüne bağlanır, çözünmeyen kalıntı filtrede tutulur.
- Sisleme
- Sisleme sulama değil iklim işidir. Amaç sıcaklığı düşürmek ve nemi yükseltmektir. Damlacık ne kadar ince olursa buharlaşma o kadar hızlı, ıslatma o kadar az olur. Sisleme hattı sulama hattından ayrı kurulur; ortak hat iki işi de bozar.
Maliyeti ne belirler
Sera sulamasında maliyet dağılımı açık araziden farklıdır: lateral metresi yüksektir ama asıl fark kontrol ve gübreleme tarafındadır. Otomasyon seviyesi yükseldikçe bu kalemin payı büyür.
| Kalem | Payı | Neyin etkilediği |
|---|---|---|
| Lateral ve damlatıcı | %25-40 | Sıra sıklığı yüksek olduğu için dekara düşen metre açık araziden fazladır. PC damlatıcı maliyeti yükseltir. |
| Gübreleme ünitesi | %15-30 | Venturi ile dozaj pompası arasındaki fark bu kalemi ikiye katlayabilir. |
| Filtrasyon | %10-18 | Su kaynağının kalitesi belirler. |
| Kontrol ve otomasyon | %10-25 | Basit zamanlayıcıdan iklim kontrollü üniteye geçildiğinde en çok büyüyen kalem. |
| Ana hat, manifold, vana | %10-15 | Bölge sayısı ve sera uzunluğu belirler. |
| Sisleme hattı | %5-15 | Kurulacaksa ayrı hat olarak hesaplanır. |
Dekar başına tutar için parselinizin bilgisi gerekir
Genel bir rakam vermek yanıltıcı olur: aynı büyüklükteki iki parselin maliyeti, su kaynağı ve sıra arası mesafeye bağlı olarak birbirinin katı olabilir. Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; kalem kalem metrajlı teklifi çıkaralım.
Sahada sık yapılan hatalar
Sisleme ve damlama hattını birleştirmek
İki sistemin basınç ihtiyacı ve çalışma süresi tamamen farklıdır. Ortak hatta bağlandığında sisleme çalışırken damlama basıncı düşer, damlama çalışırken sisleme yeterli basınç bulamaz. İki hat ayrı kurulur.
Basınç ayarsız damlatıcı kullanmak
Sera sıraları kısa diye standart damlatıcıya inmek, seranın uzak ucundaki bitkilerde gözle görülür gelişme farkı yaratır. Serada PC damlatıcının maliyet farkı bir sezonda geri döner.
EC ve pH ölçmeden gübre vermek
Fertigasyonun tamamı ölçüme dayanır. Ölçüm yapılmadan verilen gübre ya yetersiz kalır ya kök yakar. Basit bir el tipi EC-pH ölçer, sistemin en ucuz ama en belirleyici parçasıdır.
Filtreyi seyrek temizlemek
Serada sulama sıklığı yüksek olduğu için filtre açık araziye göre daha hızlı kirlenir. Filtre giriş-çıkış basınç farkı takip edilmeli, fark büyüdüğünde temizlik yapılmalıdır.
Hat sonlarını yıkamamak
Kısa hat yıkanmaz sanılır. Oysa gübre kalıntısı ve biyofilm en çok hat sonlarında birikir. Sezon içinde periyodik yıkama, sezon sonunda asit ve klor yıkaması programa alınır.
BoruTem ne yapıyor
- Sera ölçüsü, sıra düzeni ve bitki desenine göre sistem kurgusunu çıkarıyoruz
- Su analizine göre filtrasyon ve gübreleme ünitesini seçiyoruz
- Damlatıcı debisi, aralığı ve bölge bölünmesini planlıyoruz
- Sisleme hattını sulama hattından ayrı olarak kurguluyoruz
- Metrajlı malzeme listesi ve teklif hazırlıyoruz
- Hibe veya kredi dosyası için proforma faturayı şartname formatında düzenliyoruz
Sık sorulan sorular
Serada hangi damlatıcı kullanılmalı?
Toprakta üretimde Ø16 basınç ayarlı damla borusu, torba veya saksı kültüründe spagetti boru ile ok damlatıcı kullanılır. Debi genellikle 1,6-2,4 lt/h aralığında seçilir ve günde birkaç kez kısa süreli sulama yapılır.
Venturi mi dozaj pompası mı?
Venturi ucuzdur ve basit sistemlerde iş görür, ancak hattaki basınç değişiminden etkilenir. Gübre programını takip eden, EC ve pH ölçen işletmelerde dozaj pompası tercih edilir; basınçtan bağımsız sabit oranda gübre verir.
Sera sulama sistemi hibeye giriyor mu?
Örtü altı üretim ve sulama ekipmanı çeşitli destek programlarında kapsama girebilmektedir. Kapsam her çağrıda değiştiğinden başvuru öncesi güncel çağrı metnini esas alın. Ekipman listenizi şartnameye göre kontrol edip proforma hazırlıyoruz.
Parselinize göre teklif çıkaralım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; sistemi kurgulayıp kalem kalem metrajlı teklifi hazırlayalım.