Sulama projelendirme ve metraj
Projelendirme, malzeme listesinden önce gelen iştir. Parselin ölçüsü, bitki deseni, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisi bir araya getirilmeden yapılan malzeme seçimi tahmindir. Doğru proje, sistemin ilk yatırımını da işletme maliyetini de belirler.
Kime uygun
- Yeni sistem kuracak üretici
- Hibe veya kredi başvurusu için teknik doküman gereken yatırımcı
- Tarım danışmanı ve proje bürosu
- Kooperatif ve birlik gibi toplu yatırım yapan yapılar
Hangi durumda tercih edilir, hangi durumda edilmez
Tercih edilir
- Parsel büyük, eğimli veya parçalı
- Su kaynağının debisi sistemin tamamını beslemeye yetmiyor; bölgeleme gerekiyor
- Hibe veya kredi dosyasına teknik içerik ve metraj eklenecek
- Farklı bitki desenleri aynı su kaynağından beslenecek
Tercih edilmez
- Küçük, düz ve tek bitkili bir parselde standart çözüm yeterliyse ayrı bir projelendirme aşaması gerekmeyebilir
Sistem bileşenleri — kaynaktan uca
01
Saha bilgisi
Parsel alanı ve şekli, kot farkı, bitki deseni, sıra arası ve üzeri, toprak yapısı.
02
Su kaynağı ölçümü
Kuyu veya kaynağın debisi (m³/h) ve mevcut basıncı. Bu iki değer bilinmeden hesap yapılmaz.
03
Su ihtiyacı hesabı
Bitkinin en sıcak dönemdeki günlük su ihtiyacı üzerinden sistem debisi belirlenir.
04
Bölge bölünmesi
Kaynak debisi sistem debisini karşılamıyorsa alan bölgelere ayrılır, sulama sırası kurulur.
05
Hidrolik hesap
Lateral, manifold ve ana hatta sürtünme kaybı hesaplanır; debi farkı %10 sınırında tutulur.
06
Ekipman seçimi
Damlatıcı, boru çapı, filtre kapasitesi, vana ve pompa seçilir.
07
Metraj
Kalem kalem, birimli, adetli malzeme listesi çıkarılır.
08
Teklif ve dosya
Metraj tekliften önce gelir. Hibe dosyası varsa proforma bu listeden üretilir.
Teknik seçim kriterleri
- Ölçülmeden hesap yapılmaz
- Projelendirmenin ilk kuralı budur. Kuyu debisi tahminle söylenen bir sistem, kâğıt üzerinde doğru görünüp sahada çalışmaz. Debi ölçülmemişse ölçtürülür; basınç manometreyle okunur.
- Debi farkı sınırı
- İyi bir tasarımda bir sulama bölgesindeki en yüksek ve en düşük damlatıcı debisi arasındaki fark %10'u geçmez. Bu sınır, lateral uzunluğunu, çapını ve manifold besleme noktasını doğrudan belirler.
- Boru içi su hızı
- Ana hat ve manifoldda su hızının 1,5 m/s civarını aşmaması hedeflenir. Hız arttıkça sürtünme kaybı hızla büyür; pompa gereğinden büyük seçilmek zorunda kalır ve işletme gideri kalıcı olarak yükselir.
- Kot farkı
- Her 10 metrelik kot farkı yaklaşık 1 bar basınç değişimi demektir. Yukarı doğru giden hatta basınç düşer, aşağı doğru giden hatta yükselir. Eğimli arazide bu etki basınç ayarlı damlatıcı veya bölgesel basınç regülatörü ile karşılanır.
- Genişleme payı
- Bugün 20 dekara kurulacak sistemin ana hattı, beş yıl sonra 30 dekarı besleyecekse ana hat bugünden ona göre seçilir. Sonradan ana hat değiştirmek, baştan bir çap büyük almaktan çok daha pahalıdır.
Maliyeti ne belirler
Projelendirme bedelini belirleyen şey parselin büyüklüğünden çok karmaşıklığıdır. Aşağıdaki kalemler bir projenin iş yükünü belirleyen unsurlardır. BoruTem'den malzeme tedariki yapılan işlerde projelendirme ayrı bir kalem olarak yürütülmez; kapsam ve koşullar için arayın.
| Kalem | Payı | Neyin etkilediği |
|---|---|---|
| Parsel sayısı ve dağınıklık | Yüksek etki | Tek parsel yerine dağınık üç parsel, üç ayrı hidrolik hesap demektir. |
| Kot farkı ve eğim | Yüksek etki | Eğimli arazide basınç yönetimi ve bölge kurgusu iş yükünü artırır. |
| Bitki deseni çeşitliliği | Orta etki | Aynı kaynaktan beslenen farklı bitkiler ayrı bölge ve ayrı program gerektirir. |
| Su kaynağı sayısı | Orta etki | Birden çok kaynak veya depo, ayrı pompa ve kontrol kurgusu demektir. |
| Hibe dosyası uyumu | Orta etki | Şartname formatına uygun ekipman tanımı ve belge düzeni ek iş yükü getirir. |
| Otomasyon seviyesi | Değişken | Manuel vanadan selenoid kontrollü sisteme geçiş, kontrol projesini de kapsama alır. |
Dekar başına tutar için parselinizin bilgisi gerekir
Genel bir rakam vermek yanıltıcı olur: aynı büyüklükteki iki parselin maliyeti, su kaynağı ve sıra arası mesafeye bağlı olarak birbirinin katı olabilir. Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; kalem kalem metrajlı teklifi çıkaralım.
Sahada sık yapılan hatalar
Malzeme listesiyle işe başlamak
Sahada en yaygın sıra hatası budur: önce boru alınır, sonra sistem ona göre kurulmaya çalışılır. Doğru sıra tersidir. Önce hesap, sonra metraj, en sonda malzeme.
Kuyu debisini tahmin etmek
"Kuyu bol su veriyor" ifadesi bir hesap girdisi değildir. Debi m³/h olarak ölçülmeden yapılan bölge bölünmesi tutmaz; sistem devreye alındığında basınç düşer.
Bugünkü alana göre ana hat seçmek
Yatırımın büyüme ihtimali hesaba katılmazsa, birkaç yıl sonra bahçe genişlediğinde ana hat yetersiz kalır ve baştan döşenir.
Kot farkını göz ardı etmek
Düz görünen arazide bile birkaç metre kot farkı olabilir. Ölçülmeden geçilen bu fark, hattın bir ucunda fazla sulama olarak ortaya çıkar.
Metrajı yuvarlamak
Ek parça ve bağlantı kalemleri kabaca yazıldığında sahada iş yarıda kalır. Başlangıç aparatı, nipel, körtapa ve kelepçe adetleri hat sayısına göre tek tek çıkarılır.
BoruTem ne yapıyor
- Parsel bilgisi, bitki deseni ve su kaynağı verisiyle sistem kurgusunu çıkarıyoruz
- Bölge bölünmesini kaynağın debisine göre planlıyoruz
- Lateral uzunluğu, boru çapı ve filtre kapasitesini hesaplıyoruz
- Kalem kalem, birimli metraj listesi hazırlıyoruz
- Hibe veya kredi dosyasına uygun formatta ekipman listesi ve proforma düzenliyoruz
- Danışman veya proje bürosu ile doğrudan çalışıyoruz
Sık sorulan sorular
Projelendirme için hangi bilgileri hazırlamalıyım?
Parselin alanı ve kabaca şekli, bitki türü ile sıra arası ve üzeri mesafe, toprak yapısı, varsa kot farkı, su kaynağının cinsi ve debisi. Bu altı bilgiyle telefonda ilk çerçeveyi çıkarabiliriz.
Kuyumun debisini nasıl öğrenirim?
Sondaj firmasının verdiği kuyu raporunda genellikle yazar. Yoksa bilinen hacimde bir depoyu doldurma süresi ölçülerek pratik olarak hesaplanabilir. Debi bilinmeden bölge bölünmesi yapılamaz.
Proje çıktısı hibe dosyasına uygun olur mu?
Ekipman listesini şartname formatına uygun biçimde, marka ve model bilgisiyle düzenliyoruz. Kapsam ve belge gereklilikleri çağrıya göre değiştiği için güncel çağrı metnini esas alın.
Parselinize göre teklif çıkaralım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; sistemi kurgulayıp kalem kalem metrajlı teklifi hazırlayalım.