Sulama otomasyonu
Otomasyon, sulamayı kolaylaştırmak için değil, tekrarlanabilir hale getirmek için kurulur. Elle çalıştırılan bir sistemde bölgeler her gün aynı süre sulanmaz; otomasyonda sulanır. Fark, sezon sonunda verim tekdüzeliğinde görünür.
Kime uygun
- Çok bölgeli sistem işleten üretici
- Sera ve örtü altı işletmeler
- Parselleri dağınık, sulama takibi zor işletmeler
- Fertigasyon programı uygulayan üreticiler
Hangi durumda tercih edilir, hangi durumda edilmez
Tercih edilir
- Sistem birden çok bölgeye ayrılmış ve bölgeler sırayla sulanıyor
- Günde birden çok kez, kısa süreli sulama yapılıyor (sera, substrat)
- Gübreleme programı sulama ile birlikte yürüyor
- Sulamayı takip edecek sürekli bir kişi yok
Tercih edilmez
- Tek bölgeli, basit ve elle kolayca yönetilen küçük sistemlerde otomasyon yatırımı öncelik değildir
- Sistemin filtrasyonu ve hidroliği düzgün değilse otomasyon önce gelmemelidir; sıra önce temel sistemdedir
Sistem bileşenleri — kaynaktan uca
01
Kontrol ünitesi
Sulama zamanlayıcısı veya programlanabilir kontrol ünitesi. Bölge sayısı ve program esnekliği burada belirlenir.
02
Selenoid vanalar
Her bölgenin girişinde. Kontrol ünitesinden gelen sinyalle açılıp kapanır.
03
Hidrolik vanalar
Büyük çaplarda, su basıncıyla çalışan kumanda. Elektrik çekilemeyen sahalarda tercih edilir.
04
Ana vana ve pompa kumandası
Sistem kapalıyken pompanın boşa çalışmasını önleyen bağlantı.
05
Ölçüm
Su saati, manometre, gerekiyorsa basınç şalteri. Otomasyonun geri beslemesi buradan gelir.
06
Gübreleme entegrasyonu
Dozaj pompasının sulama programıyla birlikte çalışması.
07
Besleme ve koruma
Pano, şalter, kablo güzergâhı ve nem koruması. Saha koşulları elektrik tarafını zorlar.
Teknik seçim kriterleri
- Bölge sayısı
- Kontrol ünitesi seçimindeki ilk kriter bölge sayısıdır ve bugünkü değil beş yıl sonraki bölge sayısına göre seçilir. Sonradan bölge eklemek, ünite değiştirmek anlamına gelirse yatırım tekrarlanır.
- Selenoid mi hidrolik mi
- Elektrik çekilebilen ve çaplar küçükse selenoid vana pratiktir. Elektriğin götürülemediği veya çapın büyüdüğü sahalarda su basıncıyla çalışan hidrolik vana tercih edilir. Karar sahanın elektrik durumuna ve vana çapına göre verilir.
- Program esnekliği
- Serada günde birkaç kez kısa sulama yapılırken açık arazide gün aşırı uzun sulama yapılır. Kontrol ünitesinin bu iki çalışma biçimini de destekleyip desteklemediği baştan kontrol edilir.
- Pompa koruması
- Bütün bölgeler kapalıyken pompanın çalışması, pompayı kısa sürede yakar. Kontrol ünitesi pompayı da kumanda etmeli veya basınç şalteriyle korunmalıdır.
- Saha dayanımı
- Otomasyon ekipmanı tarlada nem, toz, sıcaklık farkı ve kemirgene maruz kalır. Pano sızdırmaz olmalı, kablolar koruma borusu içinden geçmeli, bağlantılar su geçirmez klemensle yapılmalıdır.
Maliyeti ne belirler
Otomasyon maliyeti bölge sayısıyla neredeyse doğrusal büyür: her bölge bir vana, bir kablo hattı ve bir program kanalı demektir. Aşağıdaki kalemler toplam bedeli belirleyen unsurlardır.
| Kalem | Payı | Neyin etkilediği |
|---|---|---|
| Bölge sayısı | Yüksek etki | Her bölge için ayrı vana ve kumanda hattı gerekir. |
| Kontrol ünitesi seviyesi | Yüksek etki | Basit zamanlayıcı ile programlanabilir kontrol ünitesi arasında belirgin fark vardır. |
| Vana tipi ve çapı | Orta etki | Büyük çaplı hidrolik vana, küçük selenoidden belirgin biçimde yüksektir. |
| Kablo güzergâhı uzunluğu | Orta etki | Dağınık parselde kablolama başlı başına bir kalem haline gelir. |
| Pano ve elektrik koruma | Orta etki | Saha koşullarına dayanıklı pano ve koruma elemanları. |
| Gübreleme entegrasyonu | Değişken | Dozaj pompasının programa bağlanması ek donanım gerektirebilir. |
Dekar başına tutar için parselinizin bilgisi gerekir
Genel bir rakam vermek yanıltıcı olur: aynı büyüklükteki iki parselin maliyeti, su kaynağı ve sıra arası mesafeye bağlı olarak birbirinin katı olabilir. Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; kalem kalem metrajlı teklifi çıkaralım.
Sahada sık yapılan hatalar
Temel sistem düzgün değilken otomasyona geçmek
Filtrasyonu yetersiz, hidroliği hatalı bir sistem otomatikleştirildiğinde sorunlar da otomatikleşir. Sıra önce sistemin kendisindedir.
Bugünkü bölge sayısına göre ünite almak
Dört bölgelik ünite alan işletme, iki yıl sonra altıncı bölgeyi eklerken üniteyi baştan değiştirir. Ünite büyüme payıyla seçilir.
Pompayı kumandaya bağlamamak
Bütün vanalar kapalıyken çalışan pompa hem kendine hem sisteme zarar verir. Pompa kumandası veya basınç şalteri korumasız bırakılmaz.
Kabloyu koruma borusuz çekmek
Toprak altında koruma borusuz çekilen kablo, toprak işleme veya kemirgen nedeniyle kesilir. Arıza noktasını bulmak, baştan doğru çekmekten pahalıdır.
Programı kurup bir daha bakmamak
Bitkinin su ihtiyacı sezon boyunca değişir. Nisanda kurulan program temmuzda yetersiz kalır. Program sezon içinde en az birkaç kez gözden geçirilir.
BoruTem ne yapıyor
- Bölge sayısı ve saha koşullarına göre kontrol ünitesi ve vana tipini seçiyoruz
- Selenoid ve hidrolik vana arasındaki kararı sahanın elektrik durumuna göre veriyoruz
- Pompa kumandası ve koruma tarafını sistemle birlikte kurguluyoruz
- Gübreleme ünitesinin programa entegrasyonunu planlıyoruz
- Pano, şalter, kablo ve koruma malzemesini tedarik ediyoruz
- Metrajlı malzeme listesi ve teklif hazırlıyoruz
Sık sorulan sorular
Otomasyon için elektrik şart mı?
Selenoid vanalı sistemlerde vana konumuna kadar düşük gerilim hattı gerekir. Elektriğin götürülemediği sahalarda su basıncıyla çalışan hidrolik vanalar ve pilli kontrol üniteleri kullanılır.
Mevcut sistemime otomasyon eklenebilir mi?
Eklenebilir. Bölgeler zaten vanalarla ayrılmışsa, manuel vanaların yerine kumandalı vana konarak sistem otomasyona alınır. Bölge sayısı ve vana çaplarıyla arayın.
Kaç bölgelik ünite almalıyım?
Bugünkü bölge sayınıza değil, büyüme planınıza göre seçin. Bölge eklemek ünite değiştirmek anlamına geliyorsa yatırım tekrarlanır; bir üst kanal sayısını almak neredeyse her zaman daha ekonomiktir.
Parselinize göre teklif çıkaralım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; sistemi kurgulayıp kalem kalem metrajlı teklifi hazırlayalım.