Teknik ve hesap
Koruge boru SN4 mü SN8 mi: sınıf seçimi ve döşeme
Altyapı ya da drenaj hattında SN4 koruge boru mu almalıyım, SN8 mi; boruyu nasıl döşemeliyim?
Kısa cevap
SN, borunun halka rijitliğidir: dış yük altında ovalleşmeye karşı direnci, kN/m² cinsinden. SN8'in rijitliği SN4'ün iki katıdır. Üzerinden araç geçecek ya da derine gömülecek hatta SN8, yaya alanında ve hafif yük altında SN4 seçilir. İki sınıfta da taşıma gücünün büyük kısmını hendekteki yatak ve yan dolgu verir.
SN ne anlatır
Koruge boru basınçsız çalışır; içindeki su kendi eğimiyle akar. Borunun karşıladığı zorlama içeriden değil dışarıdan gelir: üzerindeki toprağın ağırlığı ve yüzeyden geçen aracın yükü. SN sınıfı bu dış yüke karşı halka rijitliğini, yani kesitin yassılmaya ne kadar direndiğini gösterir. SN4 4 kN/m², SN8 8 kN/m² halka rijitliği demektir; sayı büyüdükçe boru aynı yük altında daha az ovalleşir.
Basınçlı borulardaki PN ile karıştırılmamalıdır. PN borunun içeriden dayanabileceği basıncı anlatır. Koruge boruda böyle bir değer yoktur, çünkü koruge boru basınçlı hatta kullanılmaz.
| SN4 | SN8 | |
|---|---|---|
| Halka rijitliği | 4 kN/m² | 8 kN/m² |
| Tipik yer | Yaya alanı, bahçe, tarla içi, sığ gömme | Yol ve otopark altı, araç geçen tarla yolu, derin gömme |
| Muflu boru | Ø125-Ø1000 | Ø100-Ø1000 |
| Manşonlu kanal borusu | Ø125-Ø400 | Ø100-Ø400 |
| Perforeli drenaj borusu | Ø125-Ø1000 | Ø100-Ø1000 |
Ø100 çapında SN4 yoktur; bu çapta seçim kendiliğinden SN8'dir.
Sınıfı belirleyen üç soru
- Üzerinden ne geçecek? Hat bir yolun, otoparkın ya da traktörün geçtiği tarla yolunun altındaysa SN8 seçilir. Yalnızca yaya geçen ya da üzerinde yük olmayan bir alanda SN4 yeterlidir.
- Ne kadar derine gömülecek? Derinlik arttıkça borunun üzerindeki toprak ağırlaşır; derin hatlarda trafik olmasa da SN8'e çıkılır. Sığ gömülen hat ise yüzeydeki yükü daha doğrudan hisseder. Sığ ve trafik altındaki hat en zorlu durumdur.
- Dolgu ne kadar iyi yapılabilecek? Hendek dar, zemin taşlı ya da yan dolgunun sıkıştırılması zor olacaksa bir üst sınıf bu eksikliğe karşı pay bırakır. Pay, dolguyu ihmal etmenin yerine geçmez.
Yol altı ile derin gömmenin bir arada olduğu sınır durumlarda karar statik hesapla verilir. Hesap; gömme derinliği, zemin cinsi ve trafik yüküyle, proje hazırlanırken yapılır.
Muflu mu manşonlu mu
Muflu boruda bir uç genişletilmiştir ve sonraki boru bu ağza geçer; ek yeri borunun kendisindedir. Manşonlu tipte iki düz uç ayrı bir manşonla birleştirilir. Bu yüzden muflu borunun metrajında manşon kalemi yoktur; manşonlu boruda her ek yeri için bir manşon ayrı satır olarak yer alır.
Katalogda muflu boru Ø1000'e, manşonlu kanal borusu Ø400'e kadar bulunuyor. Boy, tipe ve çapa göre değişir: muflu boru Ø100-Ø200 arasında 6 metre, Ø250-Ø400 arasında 5,85 metre, Ø500 ve üzerinde 7 metre; manşonlu boru 7 metre. Boru sayısı hat uzunluğunun bu boya bölünmesiyle çıkar, kesim payı üzerine eklenir.
Örnek: 120 metrelik Ø200 muflu hat 120 ÷ 6 = 20 boru eder. Aradaki 19 ek yerinin her biri borunun kendi ağzındadır ve her birinde bir conta çalışır.
Hendekte döşeme sırası
- Taban hazırlanır. Hendek tabanındaki taş, kök ve sert parçalar ayıklanır; boru sivri bir taşın üzerine oturtulmaz. Taban ince malzemeyle düzlenir ve proje eğimi bu yatakta verilir.
- Muf yuvaları açılır. Muflu boruda ağız gövdeden geniştir. Yatakta mufun oturacağı yer hafifçe oyulmazsa boru gövdesiyle değil muflarıyla yatağa basar, gövdenin altında boşluk kalır.
- Birleşim yapılır. Conta boru ucundaki oluk yuvasına oturtulur, conta ile muf iç yüzeyi temizlenir. Boru eksen doğrultusunda itilerek mufa geçirilir; eğik itilen boruda conta yuvasından kayar.
- Yan dolgu kademeli sıkıştırılır. Borunun iki yanı ince ve taşsız malzemeyle, katman katman doldurulur ve her katman sıkıştırılır. Dolgu iki yandan eşit yükselir; tek taraftan yüklenen boru yana kayar.
- Üst örtü tamamlanır. Borunun hemen üstü de taşsız malzemeyle örtülür. Ağır sıkıştırma makinesi boru üzerinde yeterli örtü oluşmadan çalıştırılmaz; boruyu ilk ezen çoğu zaman trafik değil, döşeme sırasındaki makinedir.
Beton baca ve PVC hatla bağlantı
Koruge hat bir beton bacaya ya da rögara girerken boru doğrudan betona gömülmez. Beton ile plastik boru zeminde farklı oturur; birleşim yerinde gerilme birikir ve boru orada kırılır. Beton geçiş parçası bu noktayı esnek bir bağlantıyla karşılar.
Bina tarafındaki PVC atık su hattı ile bağlantıda PVC boru çıkışlı C parça ya da PVC geçiş adaptörü kullanılır. İki malzeme ara bir adaptör aranmadan birleşir.
Tarımda koruge nerede kullanılır
- Drenaj hattında: perforeli drenaj borusu suyu toplar, deliksiz koruge toplanan suyu kanala ya da dereye taşır.
- Tarla yolu altındaki su geçişlerinde: üzerinden traktör geçtiği için SN8 ile yapılır.
- Sera, depo ve ahır çatılarından gelen yağmur suyunun toplanıp uzaklaştırılmasında.
- Sulama otomasyonunun kablo geçişlerinde ayrı bir ürün kullanılır: çift cidarlı korigatör boru su taşımaz, kabloyu korur.
Pompadan çıkan basınçlı sulama hattı koruge boruyla kurulmaz. O iş PE100 borunundur; çapı debiye göre seçilir.
Sahada karşılaşılan hata
Sınıfı yükseltip dolguyu ihmal etmek
Yol altındaki hat için SN8 alınır, hendek çıkan taşlı toprakla geri doldurulur ve sıkıştırma yapılmaz. Boru ilk aylarda sağlam görünür. Dolgu oturdukça yük kesitin tepesine toplanır, boru ovalleşir ve muflar açılır; açılan muftan hatta toprak girer, akış daralır ve hat tıkanır. Rijitlik sınıfı dolgunun yerini tutmaz: iyi dolguyla döşenen SN4 boru, kötü dolguyla döşenen SN8 borudan çoğu zaman daha iyi çalışır.
Hangi ürünle çözülür
Sık sorulan sorular
SN8 ne demek?
Koruge borunun halka rijitliğinin 8 kN/m² olduğunu gösterir. Halka rijitliği, borunun dış yük altında ovalleşmeye karşı direncidir. SN8, SN4'ün iki katı rijitliktedir; yol altı ve derin gömme hatlarda kullanılır.
SN4 ve SN8 boruda conta aynı mı?
Katalogdaki triplex muflu boru contası iki sınıf için ortaktır; seçim çapa göre yapılır. Muflu boru contası ile muflu ek parça contası ise ayrı kalemlerdir.
Koruge boru basınçlı su hattında kullanılır mı?
Hayır. Koruge boru basınçsız hatlar içindir; su eğimle akar. Pompadan çıkan basınçlı sulama hattı PE100 boruyla kurulur.
Koruge borunun boyu kaç metre?
Katalogdaki muflu boru Ø100-Ø200 arasında 6 metre, Ø250-Ø400 arasında 5,85 metre, Ø500 ve üzerinde 7 metredir. Manşonlu kanal borusu 7 metredir. Her ölçünün boyu fiyat listesinde ayrı satırda yazılı.
Son güncelleme: 31 Ekim 2026
Kendi parseliniz için hesaplayalım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; metrajlı teklifi çıkaralım.