Bakım ve işletme
Sulama sistemini kışa hazırlama
Sezon bitti; sulama sistemini kışa nasıl hazırlamalıyım ki ilkbaharda vana, filtre ya da pompa çatlak çıkmasın?
Kısa cevap
Donan su genleşir ve içinde kaldığı sert parçayı çatlatır. Kışa hazırlığın özü sistemde su bırakmamaktır: ana hat en alçak noktasından boşaltılır, vana, filtre ve pompa gövdeleri tahliye edilir, yassı damla borusu toplanır. Hasar kışın değil, ilkbaharda ilk çalıştırmada ortaya çıkar; o yüzden iş sezon kapanırken yapılır.
Donma neyi çatlatır
Su donarken hacmi yaklaşık onda bir artar. Esnek bir boru bu genleşmeyi bir ölçüde karşılar; sert gövdeli parçalar karşılayamaz. Kışın zarar gören parçaların çoğu bu yüzden boru değil, borunun bağlandığı yerlerdir: vana gövdesi, filtre gövdesi, pompa gövdesi, dişli bağlantılar.
PE damla borusu ve PE ana hat esnektir; içinde kalan suyun donmasıyla çoğu zaman çatlamaz. Bu, hattı dolu bırakmak için bir gerekçe değildir: hattın iki ucundaki vana ve bağlantı parçaları aynı suyla dolu olduğu için hasar orada çıkar.
| Parça | Donma riski | Kışa hazırlık |
|---|---|---|
| Ana hat, yüzeyde ya da sığ | Orta | En alçak noktadan boşaltılır |
| Ana hat, don derinliğinin altında | Düşük | Uçlardaki vana ve bağlantılar boşaltılır |
| Küresel vana | Yüksek | Hat boşaldıktan sonra yarım açık bırakılır |
| Filtre gövdesi | Yüksek | Boşaltılır; elek ya da disk çıkarılıp içeride saklanır |
| Yüzey pompası, motopomp | Yüksek | Gövde tahliye tapasından boşaltılır |
| Yuvarlak damla borusu | Düşük | Hat sonları açılıp boşaltılır, yerinde kalır |
| Yassı damla borusu | — | Toplanır, makaraya sarılıp gölgede saklanır |
| Mandallı boru, başlık, abot | Orta | Toplanır, contalar kontrol edilip kapalı yerde saklanır |
Sırayla: sezonu kapatmak
- Son sulamadan sonra hatları yıkayın. Hatta kalan tortu kışın sertleşir ve ilkbaharda damlatıcıyı ilk günden tıkar.
- Ana vanayı kapatın, ana hattın ve manifoldun en alçak noktalarındaki tahliyeleri açın. Hat sonu körtapalarını da açın; içeri hava girmeden su boşalmaz.
- Küresel vanaları hat boşaldıktan sonra yarım açık bırakın. Kapalı vanada top ile gövde arasındaki boşlukta su kalır.
- Filtre gövdesini boşaltın; elek ya da disk kartuşunu çıkarıp temizleyin, kuruttuktan sonra içeride saklayın.
- Yüzey pompası ve motopompu gövdedeki tahliye tapasından boşaltın; emiş ve basma borusunda kalan suyu da alın.
- Yassı damla borusunu toplayın, uçlarını kapatıp makaraya sarın ve güneş görmeyen, kemirgenin ulaşamadığı bir yerde saklayın.
- Yağmurlama borularını, başlıkları ve abotları toplayın; contaları kontrol edip kapalı bir yerde istifleyin.
Dalgıç pompa suyun içinde durduğu için kendisi donmaz. Donma riski kuyu başındadır: çıkış borusu, çek valf, vana ve manometre. Kuyu başı açıktaysa bu parçalar boşaltılır ya da yalıtılır.
Hattı kendiliğinden boşaltmak
Tahliye her sezon sonunda elle yapılıyorsa, unutulan tek bir nokta bütün işi boşa çıkarır. Hat sonu tahliye vanası bu işi kendiliğinden yapar: sulama bittiğinde basınç düşer, vana açılır ve hattaki su boşalır. Sulama başladığında basınçla kendiliğinden kapanır.
Bu vana yalnızca kış için değildir. Her sulamanın sonunda hattın ucunu boşalttığı için tortunun hat sonunda birikmesini de azaltır. Don riski olan bölgede, ana hattın ve manifoldun en alçak noktalarına konduğunda kışa hazırlığın en çok unutulan adımını ortadan kaldırır.
Toprak altındaki vanalar vana kutusu içinde kalır. Kutu vanaya kazmadan ulaşmayı sağlar; tahliyeyi açmak ya da vanayı yarım açık bırakmak için her sezon toprak açmak gerekmez.
İlkbaharda devreye alma
- Tahliyeleri kapatmadan önce filtreyi yerine takın; kışın gövdeye giren toz ve böcek hattın içine gitmesin.
- Hattı yavaş doldurun. Boş hatta ana vanayı birden açmak içerideki havayı sıkıştırır ve su darbesi bağlantıları zorlar.
- Hat sonu körtapaları açıkken suyu verin, temiz su gelene kadar yıkayın, sonra kapatın.
- Vana, filtre ve pompa gövdelerine çalışma basıncında bakın. Kışın çatlayan parça çoğu zaman ilk basınçta sızıntıyla kendini gösterir.
- Hattın başında ve sonunda basıncı karşılaştırın. Fark geçen sezona göre büyümüşse hatta kaçak ya da tıkanma vardır.
Sahada karşılaşılan hata
Ana vanayı kapatıp sistemi dolu bırakmak
Sezon bitince ana vana kapatılır ve sistem bu hâliyle kışa girer. Hatta, vana ve filtre gövdesinde, pompada kalan su ilk sert gecede donar. Hasar o gün görünmez: çatlak gövde ilkbaharda ilk çalıştırmada sızıntı olarak ortaya çıkar, parça bulunana kadar ilk sulama gecikir. Sezonu kapatmak vanayı kapatmak değil, sistemi boşaltmaktır.
Hangi ürünle çözülür
Sık sorulan sorular
Damla sulama boruları kışın toplanmalı mı?
Yassı damla borusu toplanır; tek yıllık bitki için üretilir, makaraya sarılıp gölgede saklanırsa ertesi yıl yeniden serilebilir. Bahçedeki yuvarlak damla borusu çok yıllıktır, yerinde kalır; hat sonları açılıp içindeki su boşaltılır.
Kışın sulama vanası açık mı kapalı mı bırakılır?
Hat boşaltıldıktan sonra küresel vana yarım açık bırakılır. Tam kapalı vanada top ile gövde arasında su kalır ve donduğunda gövdeyi çatlatabilir. Ana vananın kapalı olması, ondan sonraki hattın boşaltılmış olması şartıyla doğrudur.
Dalgıç pompa kışın donar mı?
Pompa suyun içinde durduğu için kendisi donmaz. Risk kuyu başındadır: çıkış borusu, çek valf, vana ve manometre açıktaysa donar. Bu parçalar boşaltılır ya da yalıtılır.
PE boru donunca patlar mı?
PE esnek olduğu için içindeki suyun donmasıyla çoğu zaman çatlamaz. Asıl hasar borunun bağlandığı sert parçalarda çıkar: vana, filtre gövdesi, dişli bağlantılar. Bu yüzden boru dayanıklı olsa da hat boşaltılır.
Son güncelleme: 28 Ekim 2026
Kendi parseliniz için hesaplayalım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; metrajlı teklifi çıkaralım.