Teknik ve hesap
Yağmurlama hesabı: başlık aralığı, başlık sayısı ve yağış hızı
Yağmurlama başlıklarını kaç metre arayla koymalıyım, kuyum aynı anda kaç başlık çalıştırır?
Kısa cevap
Başlık aralığı ıslatma çapının yüzde altmışı civarında tutulur, rüzgârlı arazide yarısına kadar daraltılır; mandallı borunun boyu da aralığın boy katı olmasını şart koşar. Aynı anda çalışacak başlık sayısı kuyu debisinin başlık debisine bölümüdür. Yağış hızı toprağın suyu alma hızını aşmamalıdır.
Yağmurlama düzeninizi hesaplayın
Rehberdeki örnek değerlerle açılır. Kendi değerlerinizi yazdıkça sonuç anında güncellenir.
Parselin tamamını — lateral, damlatıcı, bölge sayısı ve metraj — birlikte hesaplamak için damla sulama hesaplama aracı.
Başlık aralığı ıslatma çapından bulunur
Her başlığın tablosunda, belirli bir çalışma basıncında verdiği debi ve ıslattığı dairenin çapı yazar. Aralık bu çaptan hesaplanır: komşu başlıkların daireleri birbirinin üzerine binmelidir. Örtüşme yetmezse iki başlığın arasında az su alan bir şerit kalır; bitki o şeritte sararır.
Rüzgâr damlaları sürükler ve daireyi bir yöne kaydırır. Bu yüzden rüzgârlı arazide aralık daraltılır. Yaygın uygulamada aralık ıslatma çapının yarısı ile üçte ikisi arasında kalır.
En fazla başlık aralığı
a = ıslatma çapı × k
- a: başlıklar ve hatlar arası en fazla mesafe (m)
- k: rüzgârsız 0,65, orta rüzgârda 0,6, kuvvetli rüzgârda 0,5
Boru boyu aralığı belirler
Taşınabilir yağmurlamada başlık, abot takımıyla boru eklerine bağlanır. Bu yüzden hat üzerindeki başlık aralığı mandallı borunun boyunun katı olmak zorundadır: 6 metrelik boruyla 12 ya da 18 metre, 5 metrelik boruyla 10 ya da 15 metre. Hesaplanan sınır iki kat arasına düşüyorsa küçük olan seçilir; sınırı aşmak kuru şerit bırakır.
| Rüzgâr | Sınır | 6 m boruyla | 5 m boruyla |
|---|---|---|---|
| Az | 15,6 m | 12 m | 15 m |
| Orta | 14,4 m | 12 m | 10 m |
| Kuvvetli | 12 m | 12 m | 10 m |
Tablo boy seçiminin de bir hesap olduğunu gösterir. Aynı başlık, boru boyuna göre farklı aralıkla kurulur ve dekara düşen başlık sayısı değişir. Boru alınmadan önce başlığın ıslatma çapı bilinmelidir.
Başlık sayısı ve yağış hızı
Yağış hızı, bir başlığın sulayabildiği alana bir saatte düşen su yüksekliğidir. Sulama süresi bundan bulunur: verilecek su miktarı yağış hızına bölünür. Saatte 8 milimetre yağış hızıyla çalışan bir sistem 40 milimetre suyu yaklaşık beş saatte verir.
Yağış hızının ikinci anlamı toprakla ilgilidir. Kumlu toprak suyu hızla emer; killi toprak yavaş emer. Yağış hızı toprağın suyu alma hızını aştığında su yüzeyde göllenir, eğimde akıp gider ve verilen suyun bir kısmı kök bölgesine hiç ulaşmaz. Ağır toprakta düşük debili başlık ya da daha geniş aralık bu yüzden tercih edilir.
Dekara düşen başlık ve yağış hızı
n = 1000 ÷ (a × b) · yağış hızı = 1000 × q ÷ (a × b)
- a, b: hat üzerindeki ve hatlar arası mesafe (m)
- n: dekara düşen başlık sayısı
- q: başlık debisi (m³/h)
- yağış hızı: mm/saat — bir saatte toprağa düşen su yüksekliği
Kuyu debisi ve set sayısı
Kuyunun verebildiği su aynı anda kaç başlığın çalışacağını belirler. Başlık sayısı bundan fazla olursa basınç düşer, atış mesafesi kısalır ve örtüşme bozulur. Parselin tamamı bu yüzden setler hâlinde sulanır: hat bir sette çalışır, ardından bir sonraki konuma taşınır.
- Örnek başlık: ıslatma çapı 24 m, debisi 1,2 m³/h; orta rüzgâr, 6 m boru
- Aralık: 24 × 0,60 = 14,4 m sınır; 6 m'nin katı olarak 12 × 12 m
- Başlık sayısı: 1000 ÷ 144 = 6,9 başlık/dekar
- Yağış hızı: 1000 × 1,2 ÷ 144 = 8,3 mm/saat
- Kuyu 20 m³/h veriyorsa aynı anda 20 ÷ 1,2 = 16 başlık çalışır
- Bir sette 2,3 dekar sulanır; 20 dekarlık parsel 9 sette biter
Set sayısı işçiliği de belirler: her set bir taşıma demektir. Kuyu debisi sınırlıysa ve parsel büyükse, daha az başlıkla daha çok taşıma yapılır ya da hat sayısı artırılıp taşıma sayısı azaltılır. Bu karar, boru ve başlık sayısını doğrudan değiştirdiği için maliyetin de ana kalemidir.
Sahada karşılaşılan hata
Başlık sayısını kuyuya göre değil parsele göre seçmek
Parselin tamamını tek seferde sulamak için hat üzerine olabildiğince çok başlık takılıyor. Kuyu bu kadar başlığı besleyemediğinde basınç düşer; başlıklar dönmeye devam eder ama atış mesafesi kısalır, daireler örtüşmez ve hatlar arasında kuru şeritler kalır. Sistem çalışıyor görünürken parselin bir kısmı su almaz. Aynı anda çalışacak başlık sayısı kuyu debisinin başlık debisine bölümüyle sınırlıdır; gerisi setlere bölünür.
Hangi ürünle çözülür
Sık sorulan sorular
Yağmurlama başlıkları kaç metre arayla konur?
Islatma çapının yüzde altmışı civarında; rüzgârlı arazide yarısına kadar. Mandallı boruyla kurulan hatta aralık ayrıca boru boyunun katı olmak zorundadır. 24 metre ıslatan bir başlık 6 metrelik boruyla çoğunlukla 12 metre arayla kurulur.
Bir dekara kaç yağmurlama başlığı gerekir?
Aralığa bağlıdır: 1000 metrekare, iki başlık arası mesafenin karesine bölünür. 12 × 12 metre düzende dekara yaklaşık yedi, 18 × 18 metre düzende yaklaşık üç başlık düşer. Aralık başlığın ıslatma çapından ve rüzgârdan hesaplanır.
Yağmurlama kaç saat çalıştırılır?
Verilecek su miktarı yağış hızına bölünür. Yağış hızı, başlık debisinin başlık başına düşen alana bölümüdür. Verilecek su ise bitkiye, döneme ve toprağın tutabildiği suya göre belirlenir; aynı sistem kumlu toprakta kısa ve sık, killi toprakta uzun ve seyrek çalıştırılır.
Son güncelleme: 27 Ekim 2026
Kendi parseliniz için hesaplayalım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; metrajlı teklifi çıkaralım.