Bitkiye özel · Pamuk
Pamukta damla sulama
Pamukta damla hattı nasıl serilir, su hangi dönemde verilir ve ne zaman kesilir?
Kısa cevap
Pamukta hat çoğunlukla iki sırada bir serilir; suyun yanal yayıldığı toprakta bu, dekara düşen boruyu yarıya indirir. Su tüketimi çiçeklenme ve koza oluşumunda zirve yapar; bu dönemdeki stres koza dökümüne yol açar. Erken dönemde bol su ise bitkiyi yaprağa yöneltir ve olgunlaşmayı geciktirir.
Sıra arasına göre hat düzeni
Pamuk ekim makinesine ve hasat makinesine göre farklı sıra aralıklarıyla ekilir. Hat düzeni de sıra arasına göre seçilir: her sıraya bir hat, iki sırada bir hat ya da iki sıranın birbirine yaklaştırılıp ortalarından tek hat geçirildiği ikiz sıra düzeni.
| Sıra arası | Her sıraya (m/dekar) | İki sırada bir (m/dekar) |
|---|---|---|
| 70 cm | 1.429 m | 714 m |
| 75 cm | 1.333 m | 667 m |
| 90 cm | 1.111 m | 556 m |
İki sırada bir düzen tınlı ve killi topraklarda çalışır; su yana açılır ve iki sıranın kök bölgesi de nem alır. Kumlu toprakta su yanal yayılmadan derine indiği için hattan uzaktaki sıra susuz kalır. Bu toprakta her sıraya hat çekmek ya da damlatıcı aralığını sıklaştırmak gerekir. Tarlanın tamamı için aynı karar verilmeden önce farklı toprak lekeleri ayrı ayrı değerlendirilir.
Malzeme ve hattın sezon döngüsü
Bazı işletmeler hattı toprağın altına gömerek birkaç sezon yerinde bırakır. Bu düzende her sezonki serme ve toplama işçiliği ortadan kalkar; buna karşılık kök girişi ve tıkanmaya karşı filtrasyon ve hat bakımı çok daha sıkı yürütülür. Gömülü hat bir sonraki sezonun toprak işlemesine de sınır koyar.
- Lateral: yassı damla borusu. Pamuk tek yıllıktır; hat ekimden sonra serilir, hasattan önce toplanır.
- Et kalınlığı: tek sezon kullanılacak hatta ince, birkaç sezon kullanılacak hatta kalın et seçilir.
- Damlatıcı aralığı: tınlı toprakta seyrek, kumlu toprakta sık; ıslak alanların sıra boyunca birleşmesi hedeflenir.
- Toplama: hasat makinesi girmeden önce hat makaraya sarılır; katlanarak toplanan boru ertesi sezon kıvrım noktalarından delinir.
Taraklanma, çiçeklenme ve koza dökümü
Pamukta su ihtiyacı sezon boyunca eşit değildir. Çıkıştan taraklanmaya kadar bitki küçüktür ve su tüketimi düşüktür. Taraklanmayla birlikte tüketim artar, çiçeklenme ve koza oluşumunda en yüksek düzeye çıkar, kozalar açılmaya başladıkça yeniden düşer.
Çiçeklenme döneminde yaşanan su stresinin karşılığı koza dökümüdür. Bitki taşıyamayacağı yükü bırakır: önce tarakları, sonra genç kozaları döker. Dökülen her koza o sezon için kaybedilmiş üründür ve sonradan verilen su onu geri getirmez.
| Dönem | Su tüketimi | Stresin sonucu |
|---|---|---|
| Çıkış ve ilk gelişme | Düşük | Ölçülü su kökü derine yönlendirir |
| Taraklanma | Artıyor | Tarak dökümü |
| Çiçeklenme ve koza oluşumu | En yüksek | Çiçek ve genç koza dökümü |
| Koza gelişimi | Yüksek | Küçük koza, düşük lif verimi |
| Koza açımı | Azalıyor | Su kademeli kesilir |
Erken dönemde fazla su
Pamukta suyun azı kadar erken dönemdeki fazlası da zarar verir. Taraklanmadan önce bol su alan bitki enerjisini yaprağa ve boya verir; boğum araları uzar, bitki yatmaya eğilim gösterir ve ilk meyve dalları yukarıda oluşur. Bu bitki çiçeklenmeye geç girer, kozalarını geç açar ve hasadı yağış riskinin arttığı döneme iter.
Damla sulamanın bu bitkideki asıl avantajı burada ortaya çıkar. Salma ve karık sulamada her sulama büyük miktarda su verir; erken dönemi ölçülü geçmek zordur. Damlada su günlük ve küçük parçalarla verildiği için erken dönem kontrollü geçirilir, çiçeklenmeye gelindiğinde miktar ihtiyaca göre artırılır.
Son suyun zamanı
Pamukta sulamanın ne zaman kesileceği, ne zaman başlayacağı kadar önemlidir. Erken kesilen su üstteki kozaların gelişimini yarıda bırakır; koza ağırlığı ve lif kalitesi düşer. Geç kesilen su ise bitkiyi yeniden yeşertir, koza açımını geciktirir ve hasat öncesi yaprak dökümünü zorlaştırır.
Son suyun zamanı takvime göre değil, tarladaki koza açımına göre belirlenir. Damla sulamada su kademeli azaltılabildiği için bu geçiş, tek bir son sulamaya bağlı salma sulamaya göre çok daha kontrollü yapılır.
Sahada karşılaşılan hata
Hattı serdikten hemen sonra bol su vermek
Damla hattı serildikten sonra tarla sanki salma sulanıyormuş gibi uzun süreler çalıştırılıyor; bitki yeşil ve iri göründüğü için sonuç iyi sanılıyor. Taraklanmadan önce bol su alan pamuk yaprağa ve boya yönelir, ilk meyve dallarını yukarıda kurar ve çiçeklenmeye geç girer. Kozalar geç açılır, hasat yağışlı döneme kalır. Erken dönemde ölçülü su kökü derine iter; asıl su çiçeklenmeye saklanır.
Hangi ürünle çözülür
Sık sorulan sorular
Pamukta hat her sıraya mı çekilir?
Toprağa bağlıdır. Tınlı ve killi toprakta su yana açıldığı için iki sırada bir hat yeterlidir ve dekara düşen boru yarıya iner. Kumlu toprakta su derine kaçar; orada her sıraya hat çekilir ya da damlatıcı aralığı sıklaştırılır.
Hat ne zaman toplanır?
Hasat makinesi tarlaya girmeden önce. Son sudan sonra hat makaraya sarılarak toplanır; katlanarak toplanan boru kıvrım noktalarından zayıflar ve ertesi sezon o noktalardan delinir. Kalın etli hat düzgün toplandığında birden fazla sezon kullanılır.
Damla sulama pamukta tuzlanmayı azaltır mı?
Pamuk tuza tarla bitkilerinin çoğundan dayanıklıdır, ancak salma sulamayla yıllarca fazla su verilen ovalarda taban suyu yükselir ve tuz yüzeye taşınır. Damla sulama ihtiyaç kadar su verdiği için taban suyuna giden fazlayı keser. Tuzlanmış toprağın iyileşmesi ise drenaj ve yıkama gerektirir; sulama yönteminin değişmesi tek başına yetmez.
Son güncelleme: 27 Ekim 2026
Kendi parseliniz için hesaplayalım
Alan, bitki, sıra arası, toprak yapısı, kot farkı ve su kaynağının debisiyle arayın; metrajlı teklifi çıkaralım.